niedziela, 31 grudnia 2017

DREWNIANY KOŚCIÓŁ W PONISZOWICACH


Dokładna nazwa tego pięknego zabytku brzmi: kościół p.w. Narodzenia św. Jana Chrzciciela i Matki Boskiej Częstochowskiej. Pochodzi z piętnastego wieku, a znajduje się w niewielkiej wsi Poniszowice w gminie Rudziniec w powiecie gliwickim. Choć jest to cenny zabytek, to jednak niewiele ludzi wie o nim, nawet tych którzy mieszkają całkiem niedaleko, w Gliwicach lub okolicy.
Prowadzą tu szlaki turystyczne czerwony i zielony, a także Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Pierwszy dwunastowieczny kościółek stał w tym miejscu co najmniej od roku 1175 (pierwsza pisemna wzmianka w dokumentach), niestety uległ zniszczeniu i nie zachował się. Ten obecny datowany jest na rok 1499. Niecałe sto lat później wybudowana została dzwonnica, a w 1650 boczna kaplica, której fundatorem był Franciszek Rogojski ze Słupska. W późniejszych latach też były liczne przeróbki - między innymi dobudowano zadaszenia zwane sobotami, podmurowano świątynię, remontowano chór. 
Kościół stoi na niewielkim wzniesieniu, jest orientowany o konstrukcji zrębowej. Prezbiterium jest trójboczne, a nawa kwadratowa. Ozdobą wokół kościoła są wspomniane wcześniej soboty. Dach kryty jest gontem. Wyższy nad nawą i niższy nad prezbiterium. Nad świątynią góruje wieża sygnaturka. 
Wyposażenie jest barokowe i manierystyczne. W ołtarzu głównym przyciąga wzrok obraz Matki Boskiej Częstochowskiej sprowadzony tu w roku 1850, prócz tego są dwa ołtarze boczne z cennymi osiemnastowiecznymi obrazami Zmartwychwstania Pańskiego i świętej Barbary. Organy pochodzą z dziewiętnastego wieku. 
Obok kościoła stoi wspomniana wcześniej drewniana dzwonnica, a w niej umieszczono dzwony, najstarszy z nich pochodzi z szesnastego stulecia. 
Będąc w okolicy warto też zwiedzić położone bardzo niedaleko stąd Pławniowice

Foto: własne





środa, 13 grudnia 2017

KAPLICA PAŁACOWA W PŁAWNIOWICACH

Kaplica p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny jest integralną częścią pałacu. Wybudowana w południowo - zachodnim skrzydle budowli konsekrowana została w roku 1885. Od samego początku służyła nie tylko mieszkańcom rezydencji, ale także ludziom z okolicy. Od 1945 roku pełni rolę świątyni parafialnej w Pławniowicach. Przez pewien czas posługiwali tu ojcowie Kapucyni, a także Augustianie, obecnie pracują tu kapłani diecezjalni. Kaplica ma zaskakująco ładne wnętrze, wystrój późnobarokowy. Zbudowana na planie kwadratu, z emporami (rodzaj balkonu, przeznaczony dla wiernych). Ozdobą jest też sklepienie gwiaździste i krzyżowo - żebrowe. 
Foto: własne

sobota, 2 grudnia 2017

SANKTUARIUM MATKI BOSKIEJ POKORNEJ W RUDACH

Niektórzy mówią Rudy Raciborskie, jednak oficjalnie na mapach ta niewielka  miejscowość pomiędzy Rybnikiem i Gliwicami nazywa się po prostu Rudy.
Cała tutejsza okolica, a dokładniej jej rozwój wiąże się z działalnością zakonu cystersów, którzy zostali tu sprowadzeni z Jędrzejowa w XIII wieku, a kościół konsekrowano w roku 1303. Barokowa kaplica z cudownym obrazem Matki Bożej ozdobionym w 2000 roku papieskimi koronami została wybudowana czterysta lat później.  Zadziwiające jest, że pod typowo barokową osiemnastowieczną fasadą kryje się niesamowite, surowe, gotyckie wnętrze. Największe zniszczenie kościoła dokonało się w roku 1945, kiedy to przechodząca tędy Armia Czerwona celowo zabytek podpaliła. Prace rekonstrukcyjne i renowacyjne trwają tu do dziś. 
Od 1995 roku Rudy są najważniejszym sanktuarium diecezji gliwickiej, a kościół w 2009 roku został uznany jako bazylika mniejsza. 
Trójnawowa świątynia zbudowana jest na planie krzyża łacińskiego. Początkowo bez wieży. Oprócz wspomnianej wyżej kaplicy z cudownym obrazem Matki Bożej obok prezbiterium znajdują się jeszcze dwie - kaplica świętego Krzyża i świętego Jana Nepomucena. We wszystkich kaplicach warto zwrócić uwagę na liczne piękne rzeźby aniołów i świętych. Nad głównym ołtarzem uwagę przyciąga też wspaniały witraż. 
Warto wiedzieć, że w tutejszej bazylice znajdują się relikwie świętego Walentego i świętego Krzyża. 

Z początkiem powstania tutejszego opactwa,  zakonnicy przywieźli ze sobą obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem podarowany przez księcia raciborskiego Kazimierza i jego syna Władysława. Niestety obraz ów zaginął w piętnastym lub szesnastym wieku, a ten obecny jest jego kopią. Ma on wymiary 114 x 73 centymetry. Namalowany został temperą na lipowej desce. Wizerunek był w ciągu wieków kilkakrotnie przemalowywany, choć podobno ten obecny jest  najbardziej zbliżony do pierwowzoru. 
Od samego początku umieszczenia obrazu datuje się w Rudach istnienie kultu Maryjnego. Przybywały tu pielgrzymki nawet z Małopolski i Czech. Jak podają źródła w czasie wojny trzydziestoletniej (1618 - 1648), kiedy wojska protestanckie zbliżały się do klasztoru cystersi wyszli z obrazem przed kościół na procesję. Nad kościołem i klasztorem pojawiła się mgła gęsta, która uniemożliwiła zdobycie opactwa. Kiedy w czasie panowania Prus w XIX wieku nastąpiła sekularyzacja, cysterski klasztor zamieniono w świecką rezydencję ruch pielgrzymkowy osłabł ale nie zaniknął. Kolejnym "znakiem z nieba" był fakt, że w wielkim pożarze w 1945 roku kaplica Maryjna i obraz ocalały mimo spłonięcia kościoła i klasztoru. Lokalne władze kościelne uznały, że miejsce to jest szczególnie przez Maryję wybrane dlatego podniesiono je do rangi sanktuarium.
Wokół kościoła roztacza się piękny park - ulubione miejsce spacerów mieszkańców całej okolicy.

Foto: własne





wtorek, 28 listopada 2017

KATEDRA NA WAWELU W KRAKOWIE

 















Bazylika archikatedralna świętego Stanisława i świętego Wacława to bez wątpienia jedna z najważniejszych świątyń w skali całego kraju. Tu odbywały się koronacje polskich królów tu także znajdują się groby aż siedemnastu z nich. Jest to także miejsce pochówku biskupów (na czele ze świętym Stanisławem ze Szczepanowa), narodowych wieszczów (Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego), wodzów (Tadeusza Kościuszki, gen Józefa Poniatowskiego) i politycznych przywódców. Ostatni wielki pogrzeb na Wawelu odbył się w kwietniu 2010 roku kiedy spoczęły tu szczątki pary prezydenckiej Lecha i Marii Kaczyńskich.
Obecna gotycka katedra jest trzecią wybudowaną w tym miejscu, wcześniej stały tu dwie inne - romańskie. Wznoszenie stojącej po dziś dzień katedry rozpoczęto w połowie czternastego stulecia za panowania Władysława Łokietka. Konsekracja nastąpiła w roku 1364, kiedy już rządził Kazimierz Wielki. Od tamtego czasu przez wieki dokonywano wiele zmian, przebudowywano i dobudowywano kolejne kaplice, zmieniał się też wystrój świątyni, która od siedemnastego wieku przybierała coraz bardziej charakter stylu barokowego. Liczne wojny nie oszczędzały krakowskiej katedry, dlatego też niektóre prace budowlane były wymuszone zniszczeniami, które najbardziej dały się we znaki w czasie wojen ze Szwedami (XVII - XVIII wiek). 
Katedra zbudowana jest z cegły i białego kamienia wapiennego jako trójnawowa bazylika z transeptem i ambitem (przejście za głównym ołtarzem). Podobnie jak w wielu innych dawnych katedrach główną świątynię otacza wieniec bocznych kaplic, z których najsłynniejszą jest Kaplica Zygmuntowska. Z imieniem króla Zygmunta związana jest też wieża gdzie zawieszono najsłynniejszy polski dzwon. Oprócz Wieży Zygmuntowskiej nad kościołem górują jeszcze Wieża Zegarowa i Wieża Srebrnych Dzwonów. Na fasadzie uwagę przykuwa wielka rozeta i posąg świętego Stanisława. Z zachodniej strony charakterystyczna złota kopuła wznosi się nad wspomnianą wyżej Kaplicą Zygmuntowską. Tuż obok niej podobna (ale już nie złota) Kaplica Wazów.
Wewnątrz na środku kościoła stoi przepiękna, barokowa, drewniana, pokryta złotem konfesja świętego Stanisława. Są w niej także relikwie świętego Floriana. Uwagę przyciągają też groby królewskie, a także niezliczone arcydzieła sztuki sakralnej - rzeźby, obrazy, witraże. Wiele ludzi zatrzymuje się też pod czarnym krzyżem, który był ulubionym miejscem modlitwy świętej królowej Jadwigi.

Foto: 1, 2, 3. własne
         4. Comen
         5. Dar od parafii katedralnej na Wawelu - zakaz kopiowania




poniedziałek, 27 listopada 2017

KOŚCIÓŁ MARIACKI W KATOWICACH

Oficjalna jego nazwa brzmi Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Jest najstarszą murowaną świątynią katolicką w centrum miasta. 
Chociaż trudno to sobie dziś wyobrazić, jeszcze w połowie XIX wieku Katowice były wsią. Jednakże szybko rozwijający się w okolicy przemysł - zwłaszcza górnictwo i hutnictwo sprawiły, że coraz więcej osób przybywało tu do pracy, a co za tym idzie potrzeby duszpasterskie wymusiły budowę kościoła. Decyzję w tej sprawie podjął ówczesny biskup wrocławski Heinrich Forster, a autorem projektu był Alexis Langer.
Kościół jest jednonawowy z transeptem i bocznymi kaplicami. Wybudowany w stylu neogotyckim z ciosów kamiennych na planie krzyża łacińskiego.  Wysoka wieża wznosi się na wysokość 71 metrów. Długość nawy wynosi 43 metry, a szerokość w transepcie 31 metrów. 
Warto zwrócić uwagę na witraże przedstawiające symbole cnót i symbole grzechu zaprojektowane przez Adama Bunscha. Autorem obrazów po obu stronach nawy głównej był Józef Unierzyński - zięć Jana Matejki. 
Piękna jest także współcześnie wykonana kaplica adoracji Najświętszego Sakramentu.

Foto: własne






środa, 22 listopada 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. ANNY W KATOWICACH - NIKISZOWCU

Budowę neobarokowego kościoła na osiedlu Nikiszowiec rozpoczęto w roku 1914, a jego projekt był dziełem Emila i Georga Zillmannów - tych samych, którzy są autorami całej tutejszej zabudowy. W sposób naturalny więc świątynia wkomponowała się w krajobraz miejsca. 
Witraże postały w pracowni Georga Schneidera w Ratyzbonie, a organy stworzyli bracia Rieger z Karniowa. Fundatorami budowy pierwotnie była po części kopalnia Giesche i parafia Janów.
Tocząca się wojna przerwała budowę na kilka lat. Wznoszenie kościoła ukończono dopiero w roku 1927, a więc już po przejęciu terenu przez państwo polskie. Poświęcenia dokonał biskup katowicki Arkadiusz Lisiecki. 
Trójnawowa świątynia w Katowicach powstała na planie krzyża z transeptem. Ponad głowami wiernych wznosi się duża kopuła. Wokół prezbiterium zrobiono obejście dla procesji ofiarnej. Piękne jest neobarokowe wyposażenie, zwłaszcza ołtarz z wizerunkiem świętej Anny - patronki kościoła powstały w warsztacie monachijskiego artysty Jerzego Schreinera. W nawach bocznych znajdują się ołtarze Matki Boskiej i świętej Barbary. Uwagę przyciągają też chrzcielnica, ambona i droga krzyżowa. W oknach znajduje się 56 witraży wykonanych w Ratyzbonie przez pracownię Schneidera, a piękne organy powstały w Karniowie w Czechach.

Foto: własne

poniedziałek, 6 listopada 2017

SANKTUARIUM W KROŚNIE (WARMIŃSKO - MAZURSKIE)


Początki kultu Maryjnego w Krośnie koło Ornety sięgają piętnastego stulecia, a sama miejscowość jest jeszcze co najmniej sto lat starsza i początkowo należała do państwa pruskiego.

Według legendy w czternastym wieku dzieci bawiące się nad brzegiem Drwęcy Warmińskiej znalazły alabastrową figurkę Matki Boskiej z Dzieciątkiem. I chociaż kilkakrotnie zabierały ją do domu, a nawet zamykały w skrzyni figurka ta w cudowny sposób wracała na to samo miejsce. Przeniesienie do kościoła w Ornecie też nie pomogło, figurka wciąż wracała nad rzekę. Ludzie odczytali to jako znak z nieba. Ustawiono drewnianą kapliczkę, która z biegiem czasu przyciągała coraz liczniejsze grupy pielgrzymów. W końcu szesnastego wieku wybudowano kaplicę nową, większą, jednak i ta nie pomieściła wszystkich pragnących pomodlić się w tym miejscu. Wreszcie w roku 1709  zaczęto budować istniejący do dziś kościół p.w. Nawiedzenia N.M.P, który konsekrowano po jedenastu latach. Rokokowa fasada wykonana w warsztacie Krzysztofa Perwangera ukończona została dopiero w 1760 roku.
Wnętrze jest typowo barokowe, a większość elementów wyposażenia wykonał artysta Krzysztof Peucker z Reszla. Neorokokowa polichromia powstała znacznie później dopiero na początku XX wieku. Niestety oryginalna cudowna figurka Maryjna zaginęła w 1945 roku, ta którą można oglądać w ołtarzu głównym jest kopią. 
Kościół otaczają osiemnastowieczne krużganki z czterema kaplicami w narożach. Nieprzypadkowo wielu przybywających do Krosna pielgrzymów dostrzega podobieństwo tutejszego sanktuarium do znacznie bardziej znanej Świętej Lipki. Niektóre elementy architektoniczne rzeczywiście były na tamtym odwzorowane.

foto: własne





piątek, 3 listopada 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA CHRZCICIELA I ŚW. JANA EWANGELISTY W ORNECIE


To jedna z najpiękniejszych i najbardziej monumentalnych świątyń nie tylko Warmii, ale w całej Polsce. 
Biskup Warmiński Herman z Pragi w pierwszej połowie czternastego wieku wybrał Ornetę na swoją siedzibę. Pierwsza konsekracja kościoła p.w. Boga Wszechmogącego, Chwalebnej Dziewicy Maryi i św. Jana Ewangelisty miała miejsce w 1379 roku. Później przez około sto lat dobudowywano boczne kaplice (łącznie dziesięć), a w 1494 roku ponownie nastąpiła konsekracja. Zmieniono też wtedy nazwę kościoła na św. Jana Ewangelisty i św. Jana Chrzciciela. 
W ciągu wieków na skutek zniszczeń wojennych i pożarów dokonywano remontów i rekonstrukcji jednak zewnętrzny kształt utrzymano praktycznie bez większych zmian. 
Architektura jest typowo gotycka. Kościół zbudowano z cegły, orientowany z trzema nawami. Kwadratowa wieża ma wysokość 45 metrów. Zewnętrzne ściany zdobi ceglany fryz. Wewnątrz uwagę przyciąga sklepienie wielogwiaździste, a także cenne gotyckie malowidła. Barokowy ołtarz pochodzi z roku 1740, ale umieszczone w nim tabernakulum jest o 40 lat starsze. Ołtarze boczne są neogotyckie i rokokowe. 
foto: własne

środa, 25 października 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. MARKA W KRAKOWIE


Informację o tym kościele stojącym na rogu ulic Sławkowskiej i św. Marka zanotował   w swojej kronice piętnastowieczny pisarz Jan Długosz. Jego początki sięgają drugiej połowy trzynastego wieku, a pierwszymi gospodarzami byli zakonnicy reguły św. Augustyna (augustianie). Na skutek aż czterech pożarów na przestrzeni wieków był kilkakrotnie odbudowywany i przebudowywany. Ostatni generalny remont miał tu miejsce w latach 70 - tych ubiegłego stulecia. 
Architektura świątyni jest gotycka, a wyposażenie wnętrza barokowe.  Prezbiterium i korpus nie pochodzą z tego samego okresu. Prezbiterium jest starsze.
Siedemnastowieczny ołtarz główny pochodzi z pracowni Baltazara Kuncza. Prócz tego warto zwrócić uwagę na piękne ołtarze boczne, ambonę, wspaniałe rzeźby i obrazy.
Na zewnętrznej ścianie znajduje się rzeźbiona scena Golgoty z krzyżem Chrystusa oraz figurami Matki Bożej i św. Jana.

foto: B.G.



czwartek, 19 października 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. KLEMENSA W USTRONIU


Ustroń już w piętnastym wieku miał swoją parafię, a wierni gromadzili się w niewielkim drewnianym kościółku. Kościół ten podczas reformacyjnych zawirowań przechodził na własność to ewangelików to katolików, a w końcu osiemnastego wieku trzeba go było zamknąć z powodu fatalnego stanu budynku.
Na terenie nieistniejącego już wtedy sierocińca jezuickiego stała kaplica, którą rozbudowano tworząc barokowo - klasycystyczną świątynię poświęconą w roku 1788. 
W późniejszych czasach kościół jeszcze rozbudowywano, poszerzano, by w 1840 roku przybrał obecny kształt.
Do najciekawszych elementów wyposażenia należą zabytkowa chrzcielnica, ambona, organy, stacje drogi krzyżowej. Na zewnątrz przy wejściu do kościoła stoją kamienne figury świętego Józefa i świętego Jana Nepomucena.

foto: własne


środa, 18 października 2017

KOŚCIÓŁ DOBREGO PASTERZA W ISTEBNEJ




Katolicki kościół Dobrego Pasterza w Istebnej stoi w samym centrum tej bardzo rozległej wsi. Jest jednym z kilku świątyń na terenie gminy. Podkreślenie słowa katolicki nie jest przypadkowe, gdyż na Podbeskidziu w wielu miejscowościach (także tej) stoją również kościoły ewangelickie. 
Po misjach, które miały miejsce w początku osiemnastego wieku, prowadzonych przez ojców jezuitów, postawiono w tym miejscu drewnianą kaplicę. Kilkadziesiąt lat później, w latach 1792- 1794 powstał obecny kościół. 
Obecny kształt architektoniczny został nadany świątyni znacznie później, na początku wieku dwudziestego. Wystrój wnętrza jest dziełem przede wszystkim dwóch miejscowych artystów - Jana Wałacha i Ludwika Konarzewskiego. Obaj namalowali piękną polichromię, prócz tego  Jan Wałach jest też twórcą znajdującego się w ołtarzu głównym obrazu Jezusa - Dobrego Pasterza, przedstawionego na tle tutejszego krajobrazu. Ludwik Konarzewski wykonał ołtarz główny, a także przyciągające wzrok rzeźbioną ambonę w kształcie łodzi i chrzcielnicę w kształcie muszli.
Rodzina Konarzewskich tworzyła też inne, elementy wystroju kościoła.
foto: własne

piątek, 6 października 2017

DREWNIANY KOŚCIÓŁ ŚW. JÓZEFA W SKANSENIE W CHORZOWIE

Zbudowany został w 1791 roku we wsi Nieboczowy koło Raciborza. Od tego czasu przetrwał dwie "przeprowadzki". W 1971 roku do Kłokcina (dzielnica Rybnika), a w 1995 do tutejszego skansenu. Kościół ma konstrukcję zrębową, zamknięte trójbocznie prezbiterium, jest orientowany. Na pokrytym gontem dachu znajdują się dwie wieżyczki - sygnaturki, wokół budynku podcienia zwane sobotami. Wyposażenie wnętrza w stylu ludowo - barokowym. Niestety nie zachował się oryginalny wystrój kościoła, ten obecny pochodzi z innych kościołów, muzeów, częściowo jest też darem wiernych. 
Ołtarz główny wcześniej należał do kościoła w Moszczenicy, a tabernakulum i obraz świętego Józefa oficjalnie należy do Muzeum Archidiecezjalnego w Katowicach. Niektóre elementy wyposażenia stanowią własność skansenu.
Warto zwrócić uwagę na pochodzące z przełomu XVIII i XIX wieku stacje Drogi Krzyżowej.
Kościół jest jednym z elementów szlaku architektury drewnianej. Do dziś odbywają się tu Msze Święte w niedziele w sezonie wiosenno - letnim.
 foto: własne


czwartek, 5 października 2017

ZAKOPANE - SANKTUARIUM FATIMSKIE NA KRZEPTÓWKACH


Powstanie tego sanktuarium ma bezpośredni związek z ocaleniem życia papieża Jana Pawła II po zamachu z dnia 13 maja 1981 roku. Jest votum dziękczynnym narodu polskiego dla Matki Boskiej Fatimskiej, której święto przypada właśnie 13 maja każdego roku. Ludzie wierzą, że Jej wstawiennictwo uchroniło Kościół od utraty ojca świętego.
Pierwszym kustoszem i budowniczym miejsca był nie żyjący już ks. Mirosław Drozdek. Autorem projektu był Stanisław Tylka, a przepiękny wystrój jest dziełem miejscowych górali, którzy wykonali nieprawdopodobnie misterną pracę rzeźbiąc w drewnie ozdoby, ławki, konfesjonały i wiele innych elementów wyposażenia.
Kościół wznoszono w latach 1987 - 1992, a konsekrowany był osobiście przez świętego Jana Pawła II w 1997 roku podczas jego pobytu w Zakopanem. Według źródeł pod każdą cegłą położoną w fundamencie umieszczony został Cudowny Medalik, W fundament wmurowano także ofiarowany przez papieża różaniec. Umieszczony na wieży świątyni dzwon również jest darem Jana Pawła II.

Dużo wcześniej, bo już w latach 50-tych ubiegłego wieku zbudowana została tutaj kaplica fatimska z figurą ofiarowaną przez fatimskiego biskupa, przekazaną za pośrednictwem kardynała Stefana Wyszyńskiego. Figura ta ukoronowana została w Rzymie w 1997 roku.

Obok kościoła znajduje się Park Fatimski z ołtarzem przy którym pod Krokwią w 1997 roku papież odprawiał Mszę Świętą.

foto: Barbara Trocha



środa, 4 października 2017

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ RODZINY W ZAKOPANEM

Jest najstarszym murowanym kościołem Zakopanego. Stoi przy Krupówkach w samym centrum miasta. Jego początki sięgają czasów księdza Józefa Stolarczyka - pierwszego zakopiańskiego proboszcza, kiedy pod koniec dziewiętnastego stulecia stojący niemal tuż obok stary drewniany kościółek stawał się coraz bardziej za mały na potrzeby mieszkańców. 

Kościół Świętej Rodziny sfinansowany został z datków parafian, a także z ofiary hrabiego Władysława Zamoyskiego - ówczesnego pana tych ziem. Autorem projektu został Józef Pius Dziekoński. Przy wystroju świątyni pracowali  między innymi Stanisław Witkiewicz - twórca kaplicy św. Jana Chrzciciela i kaplicy Matki Boskiej Różańcowej, Kazimierz Wakulski (autor głównego ołtarza - tryptyku) i Janusz Kotarbiński, który namalował polichromię. 
 
Świątynia zbudowana została w stylu neoromańskim. Wnętrze jest mieszanką stylu zakopiańskiego, neoromańskiego i modernizmu. Na zewnątrz charakterystyczna jest szpiczasta wieża i liczne prowadzące do świątyni schody. W środku najbardziej godna uwagi jest wspomniana wyżej kaplica św. Jana Chrzciciela. Obok kościoła stoi też kaplica - grota Matki Bożej z Lourdes.

Konsekracja odbyła się w roku 1899.

foto: Barbara Trocha